Kersmusiek is sinoniem met tradisie. Dit is soos daardie bekende resep wat ma elke jaar maak – troostend, bekend en lekker. Wanneer Desember aanbreek, val ons maar te maklik terug op die gemaksone van internasionale reuse soos Michael Bublé, of die tallose plaaslike kunstenaars wat kies om die veilige paadjie te loop met die soveelste vertolking van “Somerkersfees”.
Hoewel daar altyd plek is vir nostalgie, raak die vakansie-klankbaan soms effens voorspelbaar. Ons ore raak gewoond aan die herkoude weergawes van dieselfde melodieë. Juis daarom is dit so verfrissend wanneer ‘n kunstenaar dit waag om ‘n nuwe prentjie te skilder.
Een so ‘n uitsondering is Lianie May se “Sneeuman“, ‘n oorspronklike snit vanaf haar 2008-album, Kersfees met Lianie.
Dit is ‘n liedjie wat ek beskou as seker die beste nuwe Afrikaanse Kersfees-komposisie, juis omdat dit nie net op die krukke van die verlede steun nie, maar sy eie bene staan.
Die kuns van ‘n nuwe storie
Die liedjie is geskryf deur die talentvolle Johan Vorster, en dit wys. In plaas daarvan om bloot generiese Kersfees-frases aanmekaar te ryg, vertel “Sneeuman” ‘n intieme verhaal.
Dit is ‘n liefdesliedjie wat die hartsnare roer met ‘n nostalgiese terugblik na kinderdae. Die lirieke skets die prentjie van twee kinders wat oorkant mekaar gebly het – ‘n tyd van onskuld en maatjies wees. Daardie kinderliefde vorm nou die agtergrond vir ‘n volwasse romanse, waar die sangeres haar geliefde wil bederf met ‘n groot verrassing.
Die onmoontlike gebaar van liefde
Die ware krag van die liedjie lê in die refrein. Dit klink aanvanklik speels en vrolik, maar as mens na die woorde luister, besef jy hoe diep die sentiment loop:
“Tjoeke tjoeke tjoe, tjoeke tjoeke tjoe, sê ek’s lief vir jou
Tjoeke tjoeke tjoe, tjoeke tjoeke tjoe, bring my terug na jou
Ek laai hom op die trein waar hy skaars kan pas
Op Kersfees dag sal ek en hy vir jou verras
Ja ek bring vir jou, ek bring vir jou ‘n sneeuman…”
In ons warm Suid-Afrikaanse somerkersfees is ‘n sneeuman natuurlik ‘n fisiese onmoontlikheid. Maar dis juis die punt. Die refrein se ritmiese “tjoeke tjoeke tjoe” herinner aan die onskuld van ‘n speelgoedtrein uit hul kinderdae, maar dit dra ‘n volwasse belofte: Ek sal die onmoontlike doen om by jou te wees.
Om ‘n sneeuman op ‘n trein te laai “waar hy skaars kan pas” is die ultieme romantiese gebaar. Dit sê: “Geen geskenk in die winkel is goed genoeg nie; ek wil vir jou die onmoontlike bring.”
Ligte produksie met die regte balans
Kersfees-produksies loop dikwels die gevaar om te swaar te leun op klokkies en oordrewe sentimentaliteit. “Sneeuman” kry dit egter reg om lig en vrolik te wees sonder om in die strik van “kitch” te trap.
Die produksie is smaakvol en dien die storie, eerder as om dit te oorheers. Dit het ‘n pop-aanslag wat vandag nog net so vars klink soos in 2008. Dit voel nie soos ‘n novelty-liedjie wat net vir een seisoen bedoel was nie, maar eerder soos ‘n tydlose treffer wat toevallig in Kersfeestyd afspeel.
‘n Plek in die kanon
Terwyl daar niks fout is met die ou bekende treffers wat ons jaar na jaar hoor nie, herinner “Sneeuman” ons daaraan dat ons eie taal en ons heendendaagse liedjieskrywers steeds nuwe towerkrag kan skep.
Dit is maklik om “Somerkersfees” weer op te neem; dit is baie moeiliker om ‘n nuwe storie te skryf wat 15 jaar later steeds vars klink en emosies roer. Lianie May en Johan Vorster het presies dit reggekry. Hierdie snit is nie net ‘n “lekker liedjie” nie; dit is ‘n waardige toevoeging tot die kanon van Afrikaanse musiek. “Sneeuman” staan vandag as bewys dat oorspronklike Afrikaanse Kersmusiek nie net kan bestaan nie, maar kan skitter langs die grootste treffers van gister.